In de laatste MUG van 2018 staat een indrukwekkend verhaal van Toine Graus over de Amsterdamse voedselbank. Onder de Europarking aan de Marnixstraat, aan de rand van de veryupte Jordaan komen de armste Amsterdammers voor gratis voedselpakketten. Dat werd vroeger de bedeling genoemd, of met een sjieker woord ‘charitas’. Ooit was de Jordaan een arme wijk, waar schooien om een aalmoes de gewoonste zaak van de wereld was. Soms kwam meneer pastoor langs met dichtgeknepen neus. Die gaf dan een knaak en spoorde moeder de vrouw aan om snel weer zwanger te worden. Ruimte zat, met pas vijf koters in een klam, stinkend hok van nog geen vier bij vier aan een duistere gang. Dat waren nog eens tijden! Er zijn politici – vooral van christelijk-liberale huize – die daar hevig naar terugverlangen, die vinden dat armoede toch een beetje je eigen schuld is en dat de overheid nu eenmaal niet voor alle ellende een oplossing kan bieden. Zoals minister Dekker van (lach niet) ‘Rechtsbescherming’, die het maf vindt dat minima zomaar naar de rechter stappen, als ze zijn vastgelopen in een of andere bureaucratische gehaktmolen. Je recht halen als je geen cent te makken hebt, als je misschien wel naar de Europarking moet voor een voedselpakket… het moet niet gekker worden. Dit kabinet investeert zijn geld liever in belastingvoordeeltjes voor al (dan niet) frauderende kapitalisten, want zo redeneert liberaal Nederland: als het buiten regent, druppelt het beneden. De wet van het neoliberalisme: zorg goed voor aandeelhouders en andere grootgraaiers, dan blijven er vast nog wel wat pakken rijst, verlepte groente en overrijp fruit over voor de bedeling. De armoede in Nederland neemt toe, ook onder werkenden. Het antwoord daarop van dit kabinet: hogere btw op eerste levensbehoeften, extra betuttelen en afknijpen onder het mom van gezonder leven, uit de pan rijzende woonkosten en ouderwetse woningnood én nog meer marktwerking. MUG wenst dit christelijk-liberale kabinet van de rijken alvast een zalige Kerst en zere knietjes tijdens de nachtmis.

Gele Hesjes

Parijs beleeft het heftigste oproer sinds de studentenopstand van 1968. Ook nu richt het protest zich tegen de arrogantie van de macht. Maar anders dan toen, zijn het nu geen progressieve studenten die ‘het niet langer pikken’ maar ‘gewone’ Fransen. Hun woede komt voort uit een fenomeen dat zich al jaren in vrijwel heel Europa almaar sterker aftekent: de rijken worden rijker en de armen worden armer.

Staat ook Nederland een opstand van Gele Hesjes te wachten, los van die paar bescheiden demonstraties in Rotterdam, Amsterdam en enkele provinciesteden? Waarschijnlijk niet direct, al is de kans dat ook dit oproer overslaat – net als in 1968 – niet ondenkbaar. Zo verschillend is de situatie in Frankrijk niet. Ook hier wordt het leven almaar duurder en blijven de lonen achter, en ook in Nederland wordt de armoede schrijnender. En er zijn meer overeenkomsten.

De Gele Hesjes, zoals de demonstranten worden genoemd, kunnen in Frankrijk op veel steun rekenen. Ondanks twee doden tot dusver, vele tientallen gewonden, plunderingen en ernstige vernielingen in Parijs staat ruim 70% van de Fransen achter de hesjes, zo melden diverse nieuwsmedia. Mikpunt is president Macron, die zich tijdens de verkiezingen presenteerde als een vernieuwer en als anti-establishment maar die zich al snel ontpopte tot een arrogante, wereldvreemde rechtse corpsbal. Een van zijn eerste daden was het afschaffen van de vermogensbelasting. Komt dat bekend voor?

Sommige opiniemakers suggereren dat het nergens over gaat, behalve over een vanwege het milieu en de energietransitie noodzakelijk verhoging van de dieselprijs. Inderdaad begon het protest met wanhoop over de oplopende brandstofprijzen. Vooral de diesel steeg in Frankrijk behoorlijk in prijs en is nu even duur als gewone benzine (ongeveer €1,45 per liter). Dat is zuur voor forenzen en kleine zelfstandigen die voor eigen rekening tanken. Frankrijk is door de grotere afstanden sowieso nog meer een autoland dan Nederland en de wat zuinigere en degelijkere diesel is dan ook populair.

Maar de pijn ligt dieper. De besteedbare inkomens daalden in Frankrijk de achterliggende jaren gemiddeld meer dan €400,- per jaar. Vooral de (lagere) middenklasse ging er fors op achteruit. Wie wel eens in Frankrijk op vakantie gaat, weet dat het leven er toch al niet goedkoop is. Fransen ergeren zich over de forse belastingdruk, die iedereen treft behalve Fransen met vermogen. Zij worden door hun neoliberale regering stelselmatig in de watten gelegd, terwijl de onderkant financiële dreun na financiële dreun te verwerken krijgt. Daarbij is in Frankrijk de werkloosheid nog steeds hoog en het sociale vangnet sober met bijvoorbeeld een bijstandsniveau van ongeveer €450,- per maand. En terwijl de overheid faalt in het oplossen van werkloosheid en armoede – en de problemen in de banlieues – zoekt ze haar bestaansrecht meer en meer in betutteling, althans in de ogen van veel Fransen. Een pakje sigaretten is in het land van de ‘laisser-faire’ duurder dan in Nederland en de flitspalen schieten als paddestoelen uit de grond. De strenge aanpak van verkeersovertredingen en ongezond gedrag mag nog zo verdedigbaar zijn, veel Fransen ervaren die aanpak vooral als enorm frustrerend. Een boete tikt nu eenmaal extra aan als je al niet zoveel te besteden hebt en als ‘ze dan ook nog je rokertje afpakken…’

Wat ook meespeelt, is de arrogantie van de politieke elite. Zo trok president Emmanuel Macron publiekelijk van leer tegen een man die hem op straat vertelde geen werk te kunnen vinden. Hij vertelde hovenier te zijn. Eigen schuld, meende Macron. In cafés en restaurants op Montparnasse is werk zat. Alsof iedereen geschikt is om in Parijs in de horeca aan de slag te gaan. In de provincie, waar hele dorpen ontdaan zijn van middenstand én horeca, is geen werk. De Gele Hesjes-opstand is ook een opstand van de périferie – het platteland en de buitenwijken – tegen het elitaire Parijs. In de hoofdstad red je wel zonder auto en doet de hoge dieselprijs minder pijn. Bovendien wonen er binnen de Parijse ringweg (de Boulevard Périferique) vrijwel geen arbeiders meer, zoals een Gele Hesjes-sympathisant voor de camera zei.

De beweging van de gele hesjes – verplichte uitrusting in iedere auto, om bij panne aan te kunnen trekken – lijkt een mengelmoes van ‘gewone’ Fransen, extreem-linkse en extreem-rechtse activisten én relschoppers. De eersten zijn oprecht woedend en lijken zich soms niet te kunnen langer te kunnen beheersen, al dan niet geprovoceerd door de toch al niet populaire Franse politie. Relschoppers zien, zoals altijd bij oproep, hun kans schoon om winkels te plunderen en alles kort en klein te slaan. Onduidelijk is of vooral extreem-rechts dan wel extreem-links vooraan op de barricades staat. Verschillende correspondenten signaleren beide groepen, zij aan zij plunderend.

Joop Lahaise, hoofdredacteur MUG Magazine

 

 

advertentie Regenboog Groep

3 REACTIES

  1. Goed opgezette website, maar ik mis iets. Wat doet Amsterdam voor de “tussen wal en schip-vallers” uit de leeftijdsgroep tussen jongeren en ouderen, zonder thuiswonende kinderen en met een bijstandsuitkering? Zou MUG dáár eens naar kunnen zoeken?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here